پایگاه اطلاع رسانی وحید باقر پور کاشانی وحید باقر پور کاشانی
صوت ســـخنرانی:
سخنران: دڪتر وحید باقرپور ڪاشانی
𑁍 ⋆ 𑁍 ⋆ 𑁍 ⋆ 𑁍 ⋆ 𑁍 ⋆ 𑁍 ⋆ 𑁍
•دانلود ڪلیپ، pdf و صوتِ سخنرانی با ڪلیڪ روے عبارات زیر:
مقایسه نظریه فرگشت با فلسفه هگل، ملاصدرا و ابن سینا
بعضی آمدند گفتند آقا ما، نظریه فرگشت را با نظریهٔ هگل، که همان حرکت ذاتی را قائل است، که تز و آنتیتز و در مقابلهٔ تز و آنتیتز، سنتز میآید که سنتز مثلاً از آن تز و آنتیتز قویتر است؛ باز در دلِ سنتز، تز و آنتی تز و باز سنتز همینطور به وجود میآید، همان نظریهٔ هگل را آمدن مطرح کردند، گفتند آن نگاه فلسفیاش هست، این نگاه زیست شناسیش؛ جمعی این را مطرح کردند.
حاضرین: فلاسفهٔ اسلامی هم بالاخره قائلند؟
بله! ملاصدرا هم قائل هست به حرکت در جوهر؛ و خب حالا حرکت در جوهر، کلاً جوهر و عَرَض در ارتباط با ماهیت است، ماهیت را وقتی بخواهیم تقسیم بکنیم به جوهر و ده عَرَض تقسیم میشود؛ بهش میگویند «مقولات عشر».
اما خب ملاصدرا قائل به حرکت در جوهر شده، اما خب باید توجه داشته باشید اینجا اصالت وجودی هست و اصلاً جوهر به معنای ماهیت معنا ندارد.
لذا آنجا میاید ایشان چی را مطرح میکند؟
ایشان میآید بحث تشکیک در وجود را مطرح میکند و حرکت در جوهر و میبرد نسبت به تشکیک، و این تشکیک وقتی مرتبهٔ مادون به مرتبهٔ مافوق، مرتبهٔ بالاتر، تکامل پیدا میکند؛ یعنی به تعبیری از طریق ماده و جسم، ماده صیرورت پیدا میکند و به سمت تجرد پیش میرود، ویژگیهای مادی را از دست میدهد کم به کم و گاهی اوقات به تجرد تام و تمام میرسد.
حاضرین: البته قبلش سیر برعکس داشته؟
بله با نظریهٔ تشکیک اینکه از ذات ربوبیت عقل اول صادر شده، و عقل دوم از عقل اول صادر شده، و عقل سوم از عقل دوم صادر شده؛ این همینطور از ذات ربوبیت که واحد صادر میشود به گفته آنها، «اَلواحِدُ لَا یَصدُرُ عَنهُ الَّا الواحِد»، این تنزل پیدا میکند تا میرسهگد به أضعف مراتب وجود که صورت جسم است، صورت «هیولاست» و خب باز همینطور که گفتیم و ایشان هم توضیح دادند، این تشدید میشود، یعنی دوباره از جسمانیت، از جسمانیتی که هست به سمت تجرد گام به گام حرکت میکند و حرکت ذاتی، حرکت جوهری چنین نگاهی هست.
اما خب باز در فرمایشات صدرا، بحث این نیست که حالا مثلاً فرض بکنید که انسان حیوان بوده اول، از حیوان…، آن یک نگاه فلسفی نسبت به همه چیز مطرح میکند، آن نگاه خاص خودش را دارد، نسبت به همه چیز مطرح میکند.
و بله، آن چیزی که به عنوان مادهست، چه جمادات، چه نباتات، چه حیوانات، چه انسانها، ایشان قائل است که حرکت دارد، اصلاً آن چیزی که مادهست، حرکت ذاتی و حرکت جوهری دارد، که البته در مقابلش ابن سینا، که حدود هزار سال پیش است، ملاصدرا حدود سیصد چهارصد سال پیش است، قبلش ایشان (ابن سینا) فرض حرکت در جوهر را مطرح میکند و میگوید که کسی که قائل به حرکت در جوهر باشد، «لاَ عَقْلَ لَهُ» اصلاً عقل ندارد! یا میگوید قول شعریه و به شاگردش بهمنیار میگوید؛ اگر حرکت در ذات و جوهر درست باشد، اکنون منِ ابن سینا که با تو بهمنیار دارم صحبت میکنم، قبلش باید یک تشخص داشتم، الان یک تشخص داشته باشم، بعد هم یک تشخص دیگری باید داشته باشم؛ یعنی سه حقیقت باید باشم! ذات متفاوت است، و ایشان قبول نمیکند خیلی هم میتازد، ابن سینا میتازد. علیایحال یک بحث اختلافی در خصوص فلسفه اسلامی هست.
