پایگاه اطلاع رسانی وحید باقر پور کاشانی وحید باقر پور کاشانی
صوت ســـخنرانی:
سخنران: دڪتر وحید باقرپور ڪاشانی
𑁍 ⋆ 𑁍 ⋆ 𑁍 ⋆ 𑁍 ⋆ 𑁍 ⋆ 𑁍 ⋆ 𑁍
•دانلود ڪلیپ، pdf و صوتِ سخنرانی با ڪلیڪ روے عبارات زیر:
៹ ،﷽، ›
– رابطه حس با عقل
بحث، بحث میزان شناخت بود، بحث حس را مطرح کردیم، بحث عقل را مطرح کردیم، یک جمعبندی هم بین اینها داشته باشم؛
به قول یکی از دوستان فرمودند که آقا اکنون معلوم نشد که بالاخره اینجا چی شد!
هر دوتاش را که لحاظ کردیم دیدیم هم حس چیز خوبیست، هم عقل چیز خوبیست!
کنار نباید بگذاریم، مثلاً ببینید شما، عقل، اگر عقل به تنهایی باشد، حواس شما تعطیل بشود؛ یعنی شما قوّهٔ بینایی نداشته باشی، قوّهٔ شنوایی نداشته باشی، قوّهٔ ذائقه نداشته باشی، قوّهٔ بویایی نداشته باشی، قوّهٔ لامسه و بساوایی هم نداشته باشی؛ خب از آن چه پیشرفتی انسان میتواند بکند؟
اکنون فقط مییابد که هست؛ مثل یک انسانی که فرض کنید که درفضاست، در فضا معلق است، در فضا که معلقه چیزی را نمیبیند، نوری نیست که چیزی را بخواهد ببیند، چون قبل دیدن نور باید باشد، با نور آدم میبیند دیگر.
صدایی را نمیشنود، بویی نیست بخواهد استشمام کند، چیزی نیست بخواهد که لمس کند و چیزی بخواهد مزه بکند؛ معلق است همینطوری! از این چه پیشرفتی در میآید؟
حالا به هر میزانی که فرض کنید این حواس تعطیل بشود، خب بالاخره عقل انسان آپشنهای کمتری دارد برای پیشرفت.
پس خیلی حس مهم است و تمام این پیشرفتهایی که بشر داشته، بدون حس چهبسا نمیتوانسته.
اما خب اینجا عقل هم به عنوان میزان ما لحاظ میکنیم؛ یعنی حس به عنوان منبع هست، حس یک اطلاعاتی در اختیار عقل قرار میدهد، عقل روی اینها کار میکند کلّیسازی میکند، قاعدهٔ کلّی میسازد و به یک نتایجی میرسد.
داوری بین محسوسات میکند، بین دیدنیها، بین شنیدنیها، داوری میکند.
حالا این حسیون میگویند آقا اول این مسئله که بیان میکنند میگویند ما عقل را رد نمیکنیم، منتها عقل غیر از دریافتها، اطلاعاتی که از حسّه، چیزی نیست؛ یعنی مثلاً عقل، اگر چنانچه قوّهٔ باصرهٔ شما تعطیل باشد آیا میتواند در مورد دیدنیها قضاوت بکند؟
باز همان اطلاعاتی که از باصره میگیرد، عقل همان است.
اگر چنانچه قوّهٔ سامعه شما تعطیل باشد، آیا [عقل] میتواند در مورد شنیدنیها قضاوت بکند، سبک سنگین بکند؟
لذا، ژانلاک یک فیلسوف انگلیسی هست، حرفش این است، میگوید: «در عقل چیزی نیست که قبل از آن در حس وجود نداشته باشد».
یعنی عقل فقط در حیطهٔ حس شماست، اگر حس شما کامل باشد به هر میزانی که بیشتر حس بکنی، به هر میزانی که بیشتر ببینی، آزمایش بکنی، عقل شما بیشتر میتواند دریافت اطلاعات بکند؛
اما با توجه به این نکاتی که در پارت اول جلسه خدمتتان عرض کردم، حرف ژانلاک اشتباه است، میدانید چرا؟
بهخاطر اینکه یکسری علومیست که به عنوان حداقل مستقل عقلی، اینها از حس بهدست نمیآید مثل اجتماع نقیضین، مثل ارتفاع نقیضین، مثل اجتماع ضدّین.
اینها، علمی هست و اطلاعاتی هست که نسبت به خود عقل هست، حکم عقل هست؛ لذا میگویند مستقلات عقلی، ربطی به حس ندارد، حکم عقل است.
پس، این حرف جناب ژانلاک اشتباه هست، مطلق اینکه گفتند اشتباه هست.
بله عقل یکسری دریافتهایی هم دارد، و یکسری حکم مستقلی هم نسبت به خودش دارد.
به تنهایی بهخاطر حکم مستقلی که دارد بله، پیشرفت ندارد؛ اینها کنار همدیگر.
