مطالب در فلسفه اسلامی

نظریه آیه الله سیدان برقاعده بسیط الحقیقه

قاعدة «بسيط الحقيقة كلُّ الأشياء و ليس بشيء منها» از مبانی «وحدت وجود» مي‌باشد. به اين معنا كه: حقيقت بسيط [خداي متعال] همه چيز است [بي در نظر گرفتن تعيّن و محدوديت و ديگر قيود] ، و هيچ كدام از آنها نمي‌باشد [با ملاحظة تعيُّنات] . براساس اين قاعده، در جهان هستي تنها يك حقيقت وجود دارد، و ديگر چيزها، همه، نمودهاي اويندكه تعيُّن يافته‌اند و به اشكال مختلف مشاهده مي‌شوند. ملاصدرا در اَسفار مي‌نويسد: إشارة إلي حال الوجوب و الإمكان: اِعلَم أنَّ هذا الإنقسام انَّما هو من حيث الإمتياز بين الوجود و الماهية، و التغايُر بين جهة الربوبيَّة و العبوديَّة. و أما مِن حيث سِنخ الوجود الصرف و الوحدة الحقيقيَّة، فلا وجوبَ بالغير حتّي يَتَّصِفُ الموصوفُ به بالإمكان بحسب الذات؛ إذ كلُّ ما هو واجب بالغير فهو ممكن بالذات، و قد اَحاطَه الإمكانُ الناشئ مِن امتياز تعيُّن مِن تعيُّناتِ الوجود عن نفس حقيقته.

مطالعه بیشتر »

در انحراف وحدت وجود

آنچه فلسفه و عرفان به عنوان توحید و معرفت الله بويژه در فلسفه صدرایی و حکمت متعالیه عرضه داشته اند بر خلاف موازین برهانی و آموزه های عقلانی وحیانی است نسبتی با توحید قران و اهل بیت علیهم السلام ندارد. در امر معرفت الله و توحید خداوند دو مسلک و مدرسه وجود دارد:

مطالعه بیشتر »

آیت الله العظمی صافی گلپایگانی : اسلام به دست فقها زنده مانده است نه فلاسفه

آیت الله العظمی لطف الله صافی گلپایگانی از مخالفان فلسفه و عرفان محسوب می‌شوند. ایشان در آثار خود، آثار فیلسوفان را مفید به یقین نمی‌دانند و بر این باورند که طریقت فلسفه و عرفان، به گمراهی دامن می‌زند. ایشان در مقابل فلاسفه نیز موضع منفی دارند و فیلسوفان اسلامی را نیز مورد نقد قرار می‌دهند. یکی از فیلسوفانی که از تیغ نقد آیت الله صافی مصون نمانده، شهاب الدین سهروردی است.

مطالعه بیشتر »

«اقوام متعمّقون» نکوهش یا ستایش ؟

از امام سجاد علیه السلام دربارة توحيد سؤال شد، فرمود: إنَّ اللهَ عزّوجلّ عَلِمَ أنـَّه يكونُ في آخر الزَّمان اَقوامٌ مُتَعمِّقون، فَأنْزَلَ اللهُ تعالى {قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ} و الآيـاتِ مِـن سُورةِ الحديد إلى قوله {عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ} فَمَن رامَ وَراءَ ذلك فَقَدْ هَلَكَ؛[2] خداي بزرگ مي‌دانست كه مردمانی مُتَعَمِّق (فرو روندگان در مطالب) در آخرالزمان خواهند آمد؛ به همين جهت، سوره توحيد و آياتی از سورة حديد را فرو فرستاد. پس هركس وراي آن را قصد كند هلاك مي‌گردد.

مطالعه بیشتر »

ردی بر وحدت وجود _آیت الله العظمی ابوالقاسم گیلانی (میرزای قمی)

مقاله ای که در پیش رو دارید ردیه ای بر نظریه فلسفی و عرفانی وحدت وجود است که به قلم فقیه جلیل القدر و اصولی شهیر آیت الله العظمی میرزا ابوالقاسم گیلانی معروف به میرزای قمی به رشته تحریر در آمده است. این متن که همراه با تلخیص است بر گرفته از کتاب سه رساله میرزای قمی در رد فلسفه و عرفان است که اخیرا توسط محققین ارجمند، آقایان حسین لطیفی و سید علی جبار گلباغی ماسوله، تصحیح و تحقیق شده و از سوی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی به چاپ رسیده است

مطالعه بیشتر »

شروطی برای خواندن فلسفه

فلسفه

«کسانی که شایستگی برای خواندن فلسفه دارند، به طوری که منحرف نشوند، کم‌اند.» (امام خمینی) از روزگاران باستان و از دوره شکوفایی فلسفه در یونان، برای خواندن و دانستن فلسفه شرطهایی گذاشته‌اند. هنگامی که انسان به دنیای فلسفه پا می‌نهد و با اقیانوسی از موجهای فکری و تلاطمهای شناختی آشنا می‌شود و آفاقی را می‌نگرد، […]

مطالعه بیشتر »

نشست پنچم:جایگاه وحی در فهم معارف دینی

در اين نشست در ابتدا آقاي رضاداد گزارشي از نشست‌هاي قبل ارائه نموده و سپس آيت الله مرواريد به طرح ديدگاه خويش در اين موضوع پرداختند. استاد در اين باره فرمودند: رابطه بين عقل و وحي در معارف ديني، تعامل است و تنافي در صورتي است كه آنچه كه عقل ناميده‌ايم صرف فرضيه و نظريه باشد و يا نقل، از دليل معتبري اخذ نشده باشد. وحي جايگاه مقوّم در فهم معارف ديني دارد و بحث در ابزار شناخت وحي مي‌باشد. از تمام ادراكات عقلي همچون قياس و استحسان نمي‌توان به وحي رسيد، چراكه كاشفيت از واقع ندارد چون اين طريق عقلائي نيست. اقسام نقل: 1. اگر راوي، شخصي فقيه و مدلول روايت روشن و صريح باشد، آن نقل يقيني است. 2. اگر مستند قطعي باشد به اينكه فرهيختگان آن نحله برداشت واحد دارند، آن نقل در حكم خبر متواتر است مثل حكم به حدوث زماني عالم و يا روايات مربوط به عالم ذر. 3. اگر خبر واحد است و مدلولش روشن مي‌باشد و سند روايت معتبر است، آن روايت موجب اطمينان است كه تفهيم و تفاهمات عقلائي براساس اطمينان است.

مطالعه بیشتر »